‘De decaan is er om je te helpen, niet alleen met je studie keuze’

Alle instanties die tot nu toe voorbij zijn gekomen op Jongvolwassene staan ver van ons af en je hoort er weinig van. Maar er is één iemand die jongeren vaak over het hoofd zien als ze hulp zoeken. Dat is de decaan van hun middelbare school. Ik sprak men Arjen Verburg van het Veenlanden College in Mijdrecht over zijn rol als decaan.

U begeleid leerlingen bij het kiezen van een goede vervolgopleiding, maar wat doet u nog meer?
‘Als decaan doe ik naast die studieloopbaanbegeleiding inderdaad ook iets anders. Ik ben het aanspreekpunt voor jongeren die omdat ze in een benarde situatie zitten niet of moeilijk kunnen presteren op school. Veel voorkomend zijn scheidingen en overleden ouders maar ik heb ook drugsproblemen voorbij zien komen. In deze gevallen gaan we samen met de leerlingen kijken of we een goede oplossing kunnen vinden. Soms moet er op school iets veranderen of passen we het rooster en leerprogramma zo aan dat de leerling zijn opleiding kan vervolgen. Al heb ik ook wel eens ouders van een leerling op school moeten uitnodigen om te praten oven hun kind.’

Denkt u dat uw dubbelfunctie als leraar en decaan het voor leerlingen makkelijker of moeilijker maakt om naar u toe te stappen?
Zonder twijfel makkelijker! In de lessen die ik geef als godsdienstleraar leer je leerlingen vaak al redelijk persoonlijk kennen. Dus als ze al weten wie ‘Meneer Verburg’ is, dan is de stap ook minder groot om naar dit kantoor toe te komen en aan te kloppen. Soms pik ik ze er zelfs al uit in de Godsdienstles uit en vraag ik ze om een keer langs te komen. Dan probeer ik ze te helpen voor zover ik dat kan. Maar soms zijn de problemen te groot voor een decaan.

Als de problemen te groot zijn voor een decaan, wat gebeurd er dan?
Dan wordt er vaak eerst gekeken of de leerling al bij een psycholoog loopt en zo niet of dat niet beter zou zijn. Die psycholoog wordt er vervolgens op geattendeerd dat het psychologische probleem invloed heeft op schoolresultaten. Maar ik heb ook een aantal keer moeten doorverwijzen naar Bureau Jeugdzorg. Als je bijvoorbeeld hoort dat ouders elkaar de hersens inslaan thuis, dan kan je niet geduldig afwachten. Dan moet je gewoon actie ondernemen en Bureau Jeugdzorg inschakelen. Het kind mag, vooral op gebied van opleiding, nooit het slachtoffer worden van problemen die ouders veroorzaken.

‘Jongeren kunnen veel hebben’

Er wordt al heel lang veel onderzoek gedaan naar de mentale problemen die het jong volwassen worden met zich mee brengt. Vooroplopend in dit onderzoek is het Ambulatorium van de Universiteit Utrecht.

Wat doet een Ambulatorium precies?
‘Wij hebben eigenlijk een dubbelfunctie. Op de eerste plaats zijn wij natuurlijk onderdeel van de Universiteit Utrecht en zijn we onderzoekers. Op de tweede plaats proberen we jongeren en volwassenen te helpen. Je kan dus stellen dat terwijl we jongeren en volwassenen helpen, we tegelijkertijd onderzoek doen.’

Wat onderzoeken jullie?
‘Wij onderzoeken verschillende dingen. Natuurlijk bestuderen we de personen die we helpen om te leren over het jong volwassen worden. Maar ondertussen testen we ook behandelmethoden. Op die manier zorgen wij dat behandeling van mensen met psychologische problemen constant verbetert. Aan de hand van die kennis ontwikkelen we ook onze eigen behandelingsmethoden, die natuurlijk weer uitvoerig getest worden. Ons officiële doel is dan ook om het gat tussen wetenschappelijk onderzoek en daadwerkelijke psychologen kleiner te maken.’

Waarom leggen jullie veel de nadruk op jongeren?
‘Omdat als het in je jeugd al mis gaat en je dan geen goede behandeling krijgt je er je hele leven last van zal hebben. Je kan beter in een vroeg stadium ernstige mentale problemen voorkomen, dan ze op latere leeftijd moeten behandelen. Als we op jonge leeftijd al vast kunnen stellen dat mensen prikkelbaar, angstig of druk zijn en kunnen uitvinden wat daar de oorzaak van is kunnen we gelijk behandelen. Vaak komt dat omdat jongeren iets ernstigs hebben meegemaakt zoals het verlies van een dierbare of een scheiding van hun ouders.’

Hoe behandelen jullie bijvoorbeeld een jongere waarvan een ouder is overleden?
‘Je noemt precies waar wij ons in specialiseren! Wij hebben veel specialisten op het gebied van rouwhulp, die zouden in zo’n geval overgaan tot consultatie, psycho-diagnostisch onderzoek en behandeling. Gelukkig kunnen jongeren veel hebben en zijn ze heel veerkrachtig. Maar als ze om een of andere reden toch niet over het verlies heenkomen, kunnen wij ze altijd helpen.’

Jongeren adviseren ouders in Villa Pinedo

De meest voorkomende reden voor jongeren om volwassen te moeten worden is een scheiding van hun ouders. Er zijn daarom ook veel instanties die jongeren daarbij helpen of ouders ondersteunen. Maar er is een paar jaar geleden een nieuwe stichting in het leven geroepen, bij ‘Villa Pinedo’ adviseren jongeren ouders tijdens een scheiding.

‘We begonnen met 2 forums, eentje alleen maar voor ouders en de andere alleen voor kinderen. Al snel merkten we dat er behoefte was aan contact tussen beide. En van daaruit zijn we steeds verder door ontwikkeld’, vertelt Don Appiah, stagiair bij Villa Pinedo. In het begin werd de site/forum nog gesteund en gefinancierd door het Oranje Fonds, maar inmiddels staan ze op eigen benen. ‘Met 12 vaste medewerkers en 27 jongeren die met ons trainingen en advies geven, zijn wij uitgegroeid tot een belangrijke plek voor zowel ouders als jongeren om te praten over scheidingen en elkaar te helpen.’

‘Eind 2013 brachten we het boek “Aan alle gescheiden ouders” (Marsha Pinedo & Petra Vollinga) uit. In dat boek staan verhalen van de 70.000 kinderen die jaarlijks te horen krijgen dat hun ouders gaan scheiden. Het boek werd aan alle kanten goed ontvangen: kinderen, ouders, specialisten en zelfs scheidingsadvocaten die het aan cliënten aanraden. Dit was natuurlijk een signaal dat we goed bezig waren en we hebben ouders informeren daarna tot prioriteit gemaakt’.

VERDRIET
Het voelt alsof jullie als gekken
aan mij trekken.
Alsof ik moet kiezen
Bij wie ik blijf of moet verliezen.
Ook al hebben jullie dit nooit gewild
Voelt het alsof ik word gekild.
In het verdriet
Omdat jij ons verliet.
-Eva (12), op de site van Villa Pinedo

De animo stijgt nog steeds en ook steeds meer jongeren krijgen de behoefte om op deze manier hun verhaal te doen. Want je richting ouders richten kan toch als een opluchting voelen. Don Appiah vertelde ook over de toekomst van de site: ‘Inmiddels zijn we begonnen met de Pinedo Academy. Daar gaan we jongeren specifiek leren om op ouders te reageren, te ondersteunen en cursussen geven. We rekruteren deze jongeren op basis van wat ze zelf hebben meegemaakt, dus kinderen uit een vechtscheiding gaan ouders in een vechtscheiding adviseren’, sluit Don Aqqiah af.

Lees hier meer over de instantie waar Koningin Maxima gister nog op bezoek was: http://www.villapinedo.nl/

‘Met ons team van specialisten kunnen we elk probleem of klacht aan’

Als je snel volwassen word kom je vaak bij veel instanties terecht, waaronder instanties die zich om de mentale gezondheid van jongeren bekommeren. Een voorbeeld daarvan is Jeugdriagg Noord-Holland Zuid, een regionale toonaangevende instantie op dit gebied.

Hoe komen jongeren bij jullie terecht?
‘Kinderen en jongeren worden meestal verwezen door een arts. Dit kan zijn een huisarts of consultatiebureau arts, maar het komt ook heel vaak voor dat je door Bureau Jeugdzorg naar ons verwezen word. Dan kom je terecht bij een van onze locaties in Haarlem, Amstelveen of Hoofddorp.’

Wat kan je verwachten als je je aanmeld bij Jeugdriagg?
‘Ik moet als eerste zeggen dat het voor veel jongeren een grote stap is om naar ons toe te stappen. Het is voor veel jongeren lastig om over hun problemen te praten. Daarom zijn gaan we altijd heel rustig en met respect voor de jongeren om in het begin. Vaak krijgen ze eerst een intake gesprek waarin we het probleem vaststellen en vervolgens een behandeling uitdenken.’

Wat zijn de voornaamste problemen waarmee jongeren bij jullie aankloppen?
‘Heel veel jongeren lopen bij ons omdat ze een ernstige vorm van ADHD/ADD of autisme hebben. Maar andere veel voorkomende problemen zijn ook: angstaanvallen, ernstige onzekerheid, beginnende borderline, depressies, verslavingen, schoolverzuim, eetproblemen, slapeloosheid, pesten en zo kan ik natuurlijk nog wel een uur doorgaan. We zijn dus gespecialiseerd in een breed aantal klachten en kunnen jongeren dan ook bijna altijd efficiënt helpen. Dit zijn allemaal dingen die jongeren die snel volwassen moeten worden mee kunnen maken, dus daar hebben we er dan ook veel van lopen.

U noemt veel klachten, maar hoe kunnen deze jongeren aanvoelen dat er iets mis is?
Deze klachten uiten zich vaak in een tal van symptomen. Veel voorkomend is dat jongeren een enorm schuldgevoel opbouwen, richting hun ouders en omgeving. Daardoor raken jongeren in ontkenning en willen ze al de nare dingen die ze meemaken snel vergeten. Vaak sluiten ze zich dan af van de buitenwereld of gaan ze juist tegenovergesteld heel veel dingen met andere mensen doen. Waardoor ze geen tijd hebben over hun problemen na te denken. Dan heb je nog het laatste stadium, waarin problemen zich in acties kunnen gaan uiten. Door alle stress krijgen sommige jongeren lichamelijke klachten als hoofdpijn, buikpijn en veel nachtmerries. Daarbij komt dat jongeren boos en agressief worden om vervolgens vaak wel snel te gaan huilen. Het zorgelijke gevolg van al deze klachten is dat jongeren vaak meer gaan drinken, roken en blowen.

Wat word er vervolgens met die klachten gedaan?
Wij staan altijd klaar om deze jongeren te helpen. We hebben een enorm aantal experts en specialisten in dienst die soms heel intensief met jongeren werken om hun leven weer op de rails te krijgen, maar andere keren alleen maar wekelijks mailcontact hebben. We betrekken ons precies zoveel als de jongeren zelf aangeven dat ze nodig hebben. Natuurlijk geld dit niet alleen voor ons, in alle regio’s in Nederland zijn soortgelijke instanties die staan te springen om jongeren vooruit te helpen.

Voor meer informatie: Kijk op de onderstaande site of zoek naar een soortgelijke instantie bij jou in de buurt (vraag je huisarts): http://www.jeugdriagg.nl/

Jeugdgevangenis

Als er 1 plek is waar je snel volwassen moet worden is het wel een jeugdgevangenis. Een cultuur waar je soms al op je 15’de volwassen moet zijn, omdat je anders gepest en geslagen word. Een wereld waar veel van ons niet bij stilstaan, maar die wel een harde werkelijkheid kent.

Natuurlijk probeerde ik voor jullie binnen te komen in een jeugdgevangenis en met jongeren te spreken. Maar hier wilde de jeugdgevangenissen niet aan mee werken, wat begrijpelijk is. Daarom spreken we met Meneer van der Vught, die 5 jaar lang heeft lesgegeven in de jeugdgevangenis in Amsterdam Zuid-Oost naast de A2.

Vught

Waarom zitten de jongeren daar meestal?
‘De grootste groep bestaat uit jongeren die roofovervallen hebben gepleegd. Daarnaast heb je er veel die een diefstal hebben gepleegd en veel die daar zitten voor moord. De laatste groep zijn de zedendelinquenten en verkrachters, maar deze jongens komen er nooit voor uit in de gevangenis. Want als je mede gevangene dat weten word je voor eeuwig vuil aangekeken en vaak in elkaar geslagen.’

Inmiddels werkt u alweer 5 jaar op een normale middelbare school, wat is het grootste verschil?
‘In een jeugdgevangenis ben je veel intenser bezig met die jongens en meiden. Terwijl ik hier gewoon mijn vak kan geven. Maar het grootste verschil is wat de jongeren in een jeugdgevangenis hebben meegemaakt, die ga ik in heel mijn leven niet meemaken. Terwijl zei die op hun 14’de al hebben meegemaakt, dat is soms heel schokkend. ‘

Zijn ze dan ook volwassener dan hun leeftijdsgenoten buiten de gevangenis?
‘Ja ze zijn al wel veel volwassener. Ze hebben een fase overgeslagen in hun ontwikkeling en dat zie je heel goed. Ze missen vertrouwen, afhankelijkheid. Ze zijn al heel gehard en denken alleen maar aan eigen gewin. ‘Als ik maar overleef’, nul empathie. Maar als je ze weet te raken en laat zien dat ze bij jou ook gewoon kind mogen zijn. Dan zie je dat er ook gewoon nog een heel klein jongetje of meisje inzit.’

Welke instanties helpen de jongeren daarbij?
‘Medische dienst, beroepswerkers, wat je maar kunt bedenken van Jeugdzorg zit er op. Die helpen de 220 kinderen in de jeugdgevangenis. ‘

Had u het gevoel dat u deze jongeren ook echt verder hielp?
‘Soms wel. Er was een meisje, die had een hele mooie brief geschreven. Waarin stond dat ze meer aan mij heeft gehad dan als haar ouders. Dat raakt me wel. Het gaf wel een kik, maar ook weer niet. Want dat hoort natuurlijk niet, het klopt gewoon niet. Heel tegenstrijdig. Na dat ik ze les heb gegeven hou ik dus ook geen contact met ze, dat is niet goed voor zowel hun als voor mij. ‘

Liep het ook wel eens uit de hand?
‘Ik ben een keer aangevallen door een meisje met een stoel tijdens de les. Die kon ik snel in de houtgreep nemen door mijn training die ik in het leger had gehad. Maar de dag later zat ze gewoon weer bij mij in de les hoor. Je kan die boos blijven op die kinderen. Ze hebben zo veel meegemaakt, als het bij hun knapt weten ze gewoon niet meer wat ze doen.

We hebben een pieper. Maar die gebruikte ik nooit. Omdat je als je gelijk naar je pieper grijpt, je het respect van die jongeren verliest.

Het enige moment dat ik echt bang was kwam pas later. Er was toen een meisje bij handarbeid, waar ze gewoon scharen en schroevendraaiers tot hun beschikking hebben, in mijn groep was geplaatst. Twee dagen later hoorde ik dat ze haar vorige handarbeid lerares had doodgestoken met een schaar, dat was wel flink schrikken. ‘

Wie kunnen er helpen?

Jongeren die snel volwassen worden komen vaak in een wirwar van instanties terecht. Deze willen de jongeren natuurlijk allemaal helpen, maar soms kan het wat verwarrend en bureaucratisch worden voor de jongeren. Daarom heb ik een shortlist samengesteld waarop je snel kan zien wie wat doet.

Bureau Jeugdzorg: Is er verantwoordelijk voor dat jongeren die in de problemen zitten begeleid worden. Maar helpt ook bij de begeleiding van ouders/verzorgers. En heeft een regionaal kantoor bij jou in de buurt (zoek maar op http://www.bureaujeugdzorg.info/Debuurt/ ). Er word zwaar bezuinigd op Bureau Jeugdzorg, maar welke gevolgen dit heeft komen we later op terug.

Kinderbescherming: Als je ouders zijn gaan scheiden of er is een ouder overleden, is het heel waarschijnlijk dat je 2 mensen van de Kinderbescherming over de vloer hebt gehad. Zei komen kan kijken of alles goed gaat het kind niet benadeeld word in de situatie. Voor meer informatie: https://www.kinderbescherming.nl/wat_doet_de_raad/index.aspx

Halt: Als je als jongeren licht crimineel gedrag vertoont kom je vaak bij Halt terecht. Deze geven vaak een kleine staf als taakstaf, zodat jongeren nog niet gelijk met justitie in aanraking komen. Dit moet jongeren afschikken om af te glijden in zwaardere criminaliteit. Halt kan ook de Kinderbescherming inschakelen. Meer informatie: http://www.halt.nl/

Kindertelefoon: Als je als jongeren (max 18) iemand nodig hebt om mee te praten kan je altijd de Kindertelefoon bellen. Over elk onderwerp kan je daar terecht en ze doen altijd hun best om te helpen. Meer info: http://www.kindertelefoon.nl/13-18/index.php

Grip op je Dip: Als je door een ernstige situatie langzaam in een depressie bent geraakt. Waardoor je je negatieve gedachten krijgt, nergens meer zin in hebt of je ronduit kut voelt. Dan kan je contact opnemen met Grip op je Dip. Hier staan deskundige en ervaringsdeskundige klaar om je anoniem en gratis te helpen, met als doelgroep 16 tot 25 jaar. Meer info: http://www.gripopjedip.nl/nl/Home/

Villa Pinedo: Is een plek waar kinderen van gescheiden ouders samenkomen om met elkaar te praten over wat hun is overkomen. Het doel van Villa Pinedo is ouders erop te attenderen dat ‘hun’ scheiding ook veel effect heeft op hun kinderen. Website Villa Pinedo: http://www.villapinedo.nl/

Hou deze lijst in de gaten, want hij zal de komende weken constant bijgewerkt worden!